Za pisanie planu rozwoju gospodarstwa należy zabrać się odpowiednio wcześnie. Trzeba pamiętać, że procedura sprawdzania planu inwestycji przez ARiMR lub bank jest pracochłonna i wymaga wielu operacji. Między złożeniem planu rozwoju gospodarstwa (biznesplanu), a otrzymaniem dotacji/kredytu mija zwykle sporo czasu. Złożenie planu inwestycji nie oznacza też, że otrzymamy środki w żądanej wysokości oraz że w ogóle je otrzymamy.

Przed rozpoczęciem pisania planu rozwoju gospodarstwa musimy zebrać wszystkie potrzebne dokumenty – projekty budynków lub budowli, pozwolenia na budowę, faktury itp. Będą one potrzebne do udokumentowania biznesplanu. Jeśli np. nie mamy pozwolenia na budowę, trzeba o nie wystąpić. Faktury za kupione już materiały budowlane będą potwierdzały, że mamy wymagany „wkład własny” w przedsięwzięcie. Rachunki za sprzedawane produkty rolne nie tylko pokażą, że produkujemy „na rynek”, ale też skalę tej produkcji..

Biznesplan najlepiej sporządzać w wersji elektronicznej – ułatwia to wprowadzanie zmian i poprawianie ewentualnych błędów.

Każdy plan rozwoju gospodarstwa składa się z dwóch części: opisowej i obliczeniowej. Część pierwsza (opisowa) musi zawierać wszystkie informacje na temat inwestora, gospodarstwa, działalności w nim prowadzonej oraz o sposobie finansowania (kredytowania), na jakim nam zależy. Pisząc tę część najlepiej podzielić ją na punkty (paragrafy) dotyczące każdej większej całości.

Plan rozwoju gospodarstwa powinien rozpoczynać się szczegółowymi danymi dotyczącymi inwestora. Są to standardowe informacje, które podaje się przy wypełnianiu wszelkiego typu wniosków (data i miejsce urodzenia, seria i numer dowodu osobistego, pesel, regon, NIP, numer ewidencyjny gospodarstwa oraz sposób rozliczania podatku od towarów i usług VAT). Koleje informacje, jakie należy zamieścić to dokładny adres miejsca realizacji przedsięwzięcia, adres zamieszkania przedsiębiorcy. Jeśli rolnik jest osobą fizyczną (a nie prawną, którą może być np. grupa producencka) podaje również krótką informację o wykształceniu i doświadczeniu zawodowym. W tym punkcie najlepiej podać ostatnią szkołę, którą się ukończyło oraz skupić się na doświadczeniu zawodowym dotyczącym tej sfery działalności, jakiej dotyczy planowana inwestycja.

Następna część planu rozwoju gospodarstwa ma być opisem inwestycji, która będzie realizowana w gospodarstwie. Punkt ten musi zawierać informacje na temat:

• gdzie realizowana jest inwestycja – czy jest to gospodarstwo rolne czy w dziale specjalnym produkcji rolnej (np. uprawy w szklarniach, hodowla zwierząt futerkowych)
• na jakim obszarze jest realizowana (dotyczy to inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym) - należy podać informacje o tym, czy obszar inwestycji nie jest wyszczególniony jako specjalny, czy może zalicza się do ONW (jeśli tak to jakich), Natura 200 czy do obszarów wdrażania ramowej dyrektywy wodnej lub azotanowej.
• rodzaju działalności, na którą ma być udzielony kredyt wraz z kodem polskiej klasyfikacji działalności PKD (możemy znaleźć je w internecie)
• celu, który chcemy zrealizować za pomocą środków, o które się staramy; jeśli inwestycja ma kilka celów do realizacji, należy wymienić jeden – najważniejszy w całym przedsięwzięciu, np.: chcemy wznowić produkcje po klęsce (jakiej?) lub czy mamy na celu zwiększenie efektywności produkcji lub jakości usług itp.

Następnie musimy sporządzić opis inwestycji oraz przygotowań, które już zrobiliśmy w celu jej realizacji. Należy pamiętać, że to, co mamy zamiar napisać, powinno być syntetyczne - trzeba podać tylko najważniejsze informacje. Warto pamiętać, że chodzi tu o przygotowanie inwestycji pod względem formalno–organizacyjno–prawnym oraz o nakłady rzeczowo-finansowe, jakie do tej pory ponieśliśmy.

Wkład własny są to środki pieniężne i materiały, zgromadzone przed złożeniem planu inwestycji w wybranej przez nas placówce ARiMR lub banku.

Po opisaniu przygotowań, które zrobiliśmy należy zrobić zbiorcze zestawienie nakładów rzeczowo–finansowych czyli kosztorys całości planowanej inwestycji. Wymieniamy tu każdą rzecz, która jest potrzebna do wykonania planu. Każdy wyliczony koszt podajemy w  jednostkach miary właściwych dla niego np. praca w godzinach, budowa ściany w metrach kwadratowych itp. Należy także wymienić koszt całkowity inwestycji i kwotę jaką przeznaczymy na nią z własnego kapitału i ze środków, o które się staramy. Obydwie wartości - poza kwotami – określamy również procentowo. Zestawienie to najłatwiej przygotować w formie tabeli. (Jak sporządzić wymagany kosztorys przedsięwzięcia budowlanego – patrz rozdział „Kosztorysy”).

Część opisująca rozwój planowanej inwestycji zawiera również harmonogramu realizacji inwestycji (jest to: data jej rozpoczęcia i zakończenia, terminy kończenia poszczególnych prac, a także opis produktu, który jest celem inwestycji). Harmonogram może być załącznikiem do umowy z ARiMR (w przypadku ubiegania się o dotację) lub z bankiem (w przypadku ubiegania się o kredyt preferencyjny). Dlatego terminy w harmonogramie powinny być określone jak najdokładniej. Możliwa jest zmiana podanych wcześniej terminów, w przypadku, gdy ulegną one zmianie z powodu nieprzewidzianych przez nas poważnych przeszkód.

Kolejnym dużym punktem planu rozwoju gospodarstwa są warunki kredytowania. Określamy tu nasze możliwości i preferencje dotyczące spłaty zaciąganych zobowiązań. Z reguły informacje, jakie powinien zawierać ten punkt podaje instytucja, w której staramy się o uzyskanie potrzebnych środków. Jednak najczęściej są to informacje na temat:

• linii kredytowania – informacje na ten temat otrzymać można w banku. Linia kredytowania jest to limit na rachunku bankowym, do jakiego klient może się zadłużyć w czasie określonym w umowie
• informacji o wartości całej inwestycji, kwoty kredytu, jaką chcemy otrzymać, wysokość oprocentowania, ilość lat, na które chcemy wziąć kredyt
• założeń dotyczących sposobu spłaty kredytu, o który się staramy; przy ustalaniu czasu spłaty, jej harmonogramu, a także wyboru sposobu spłat rat kapitałowych bierze się pod uwagę produkcję rolną, jaka prowadzona jest w danym gospodarstwie.

W tym miejscu musimy również podać informacje o wcześniej zaciąganych zobowiązaniach finansowych i harmonogramach ich spłat. Są one niezwykle ważne w przypadku pisania każdego biznesplanu - bardzo często przez rolnika pomijane.

Następna pozycja planu to syntetyczny opis przedsięwzięcia (projektu). Informacje na ten temat umieszczamy w tabeli. Ułatwi nam to całościowe ujęcie tematu, a osobom zapoznającym się z planem inwestycji pozwoli na szybsze zorientowanie się, na co wydamy otrzymane pieniądze. Punkt ten musi zawierać:

• informacje dotyczące każdej osoby zaangażowanej w produkcję rolną - o domownikach i osobach najmowanych do pracy w gospodarstwie, z określeniem wymiaru czasu pracy, a także osobach zamieszkujących gospodarstwo, a niezaangażowanych w pracę rolną, np.o dzieciach.
• dane na temat majątku gospodarstwa - o wszystkich gruntach własnych i  dzierżawionych wraz z ich klasą bonitacyjną (powierzchnie z podziałem na grunty własne i dzierżawione – stan obecny i stan, który chcemy osiągnąć, wyszczególnienie ilości gruntów na ONW, obszarach Natura 2000 czy objętych wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej), wszystkie budynki – wraz z domem mieszkalnym (rok budowy, powierzchnia lub liczba stanowisk inwentarskich, aktualna wartość), pojazdy, maszyny rolnicze (rok produkcji i szacunkowa wartość podana w zł), a także inwentarz żywy – obrotowy i podstawowy (cena za jednostkę, stan obecny, wartość całości w zł) oraz zapasy produktów (ilość, cena za sztukę, wartość). Należy pamiętać o zsumowaniu wartości wszystkich wyszczególnionych działów.

Kolejna informacja ma dotyczyć działalności rolniczej tj. produkcji roślinnej i  zwierzęcej – obecnej oraz planowanej. Oczywiście te informacje, tak jak wcześniejsze, mają być podane w sposób syntetyczny - w formie tabeli. W zestawieniu dotyczącym produkcji roślinnej wyszczególniamy każdy z wytwarzanych gatunków roślin – podajemy powierzchnię ich zasiewów (obecną i planowaną), a także obecne i oczekiwane plony (t/ha). Następnie w kilku krótkich zdaniach opisujemy tę produkcję – jaką technologię upraw stosujemy, w jaki sposób nawozimy pola, jak chronimy rośliny itp. Tabela z zestawieniem produkcji zwierzęcej powinna wyglądać podobnie – wyszczególniamy gatunki zwierząt, podajemy ich ilość i przyrost (np. liczba prosiąt od maciory) uwzględniając stan obecny i planowany. Następnie zwięźle opisujemy tę produkcję np. jakie systemy utrzymania zwierząt stosujemy, czy budynki spełniają standardy unijne, sposoby usuwania i przechowywania odchodów itp.

Ostatni opis dotyczy rynków zbytu. W tym miejscu wymieniamy środki produkcji, w które się zaopatrujemy, głównych odbiorców naszych produktów, umowy, jakie posiadamy oraz aktualne i przewidywane ceny. Na końcu tej części trzeba załączyć informację o posiadanych i planowanych do nabycia kwotach produkcyjnych (jeśli prowadzimy lub zamierzamy prowadzić produkcję objętą kwotowaniem).

Druga część planu polega na sporządzeniu tabel z informacjami na temat sprzedaży (produktów roślinnych i zwierzęcych), kosztów produkcji, kosztów pośrednich ponoszonych przez gospodarstwo, łącznego zestawienia przepływów pieniężnych (ze sprzedaży, dotacji, kredytów i dochodów spoza gospodarstwa) oraz bilansu majątkowego i wyliczenia wskaźników finansowych (wzory do wyliczeń podane są w przykładowym biznesplanie w dziale „przykłady”). Wszystkie powyższe informacje powinny być oparte na danych źródłowych czyli fakturach, rachunkach, polisach, umowach itp. Dane te powinny zawierać informacje z dwóch lat przed udzieleniem dotacji/kredytu oraz na kolejne lata spłaty. Należy mieć na uwadze mogące ulec zmianie koszty transakcji oraz ceny produktów.

Plan rozwoju gospodarstwa powinniśmy przejrzeć uważnie jeszcze raz (najlepiej po kilku dniach) zwracając uwagę na to, czy nie popełniliśmy żadnych błędów merytorycznych i rachunkowych oraz czy zawiera wszystkie elementy wymagane przez ARiMR lub bank.


Schemat planu rozwoju gospodarstwa do wypełnienia w wersji elektronicznej i do wydrukowania (rubryki i tabele do wypełnienia) - pobierz

(jeśli chcesz wypełnić schemat na komputerze - zaznacz polecenie "zapisz plik"; schemat zostanie zapisany na dysku twojego komputera)