Na rynku jest dużo gotowych (typowych) projektów domów i budynków gospodarczych. Można je znaleźć w szeroko dostępnych katalogach, a także w internecie. W ostatnim czasie pojawia się też coraz więcej gotowych projektów budynków i budowli zagrodowych (można je też znaleźć w naszym portalu w dziale ”Bank projektów”).

Projekty gotowe cieszą się dużym powodzeniem, ponieważ są stosunkowo tanie. Te na indywidualne zamówienie nie tylko kosztują znacznie więcej, ale ostateczny kształt projektowanego budynku tak naprawdę inwestor widzi dopiero, gdy architekt kończy swoją pracę.

Ładny wygląd to nie wszystko

Obiekt, który ma powstać w oparciu o projekt gotowy „widać” już w momencie przeglądania ofert. Jeżeli jednak inwestor będzie kierował się głównie wyglądem obiektu (kształt architektoniczny), może popełnić błąd stawiając budynek, który na zewnątrz będzie prezentował się okazale, ale jego wewnętrzne rozwiązania rozminą się z codziennymi potrzebami jego i jego rodziny.

Decyzję ułatwi świadomość, że w zasadzie każdy gotowy projekt można w jakiejś mierze zmienić czyli dostosować do potrzeb i wymagań inwestora. Trzeba jednak wcześniej dowiedzieć się, na jaki zakres zmian zgadza się jego projektant, który cały czas zachowuje prawa autorskie do swojego dzieła (informacja o możliwym zakresie zmian powinna być podana w opisie projektu, a jeśli jej nie ma, to należy o to zapytać sprzedawcę).

Wielkość i kształt obiektu muszą „pasować” do działki, na której ma być zbudowany i nie chodzi tu wyłącznie o sprawy estetyki. „Pasować” oznacza zgodność projektu z okoliczną zabudową (z miejscowym planem przestrzennego zagospodarowania) oraz możliwość wybudowania go na działce o określonym kształcie i wielkości w tym sensie, aby zostały zachowane wszystkie wymagane prawem odległości od jej granic i innych zabudowań (szerzej informujemy o tym w innych miejscach naszego portalu).


Gotowy projekt budynku dla rolnika pn. "Oleśnica" w stylu dworkowym wykonany przez KB Projekt z Krakowa (więcej ciekawych projektów domów wiejskich i dworków w naszym dziale "Bank Projektów") Rys. KB Projekt

Każda budowa, to ogromny wydatek, niejednokrotnie wiążący się z zaciągnięciem długów, które trzeba spłacać przez całe życie. Dlatego być może najważniejszym kryterium wyboru projektu są faktyczne możliwości finansowe inwestora. Trzeba pamiętać, że wybudowanie każdego metra kwadratowego powierzchni użytkowej kosztuje – tak samo drogo kosztują „fantazje” architekta. Na przykład na duży budynek o skomplikowanym kształcie dachu i wyszukanej architekturze trzeba będzie wydać niekiedy kilkakrotnie więcej pieniędzy niż na mniejszy o prostych ścianach i dwuspadowym dachu.

Różne obiekty – różne podejścia

Czym innym należy kierować się przy wyborze budynku mieszkalnego, a czym innym gospodarczego. W pierwszym przypadku ważne jest kto i w jakim czasie będzie w budynku mieszkał, czyli stan rodzinny inwestora oraz w jaki sposób przyszli mieszkańcy (członkowie rodziny) zamierzają realizować swoje codzienne potrzeby bytowe. W tej sprawie najlepiej odbyć naradę rodzinną. W zależności od jej wyniku przyjrzeć się trzeba projektom pod kątem podziału wnętrz na strefę dzienną i nocną (w przypadku domów rolników również, czy istnieje możliwość zorganizowania tzw. śluzy brudu), ocenić wewnętrzną komunikację (rozkład pomieszczeń i ich wzajemne położenie, długość korytarzy itp.), ustawność pokoi, ilość łazienek, wielkość i położenie kuchni, usytuowanie pomieszczeń gospodarczych i pomocniczych (spiżarnia, garaż, kotłownia).

Z oceną planu układu wnętrza budynku każdy z reguły jakoś sobie radzi, ale trudniej sobie wyobrazić jak w perspektywie długiego czasu zmieniały się będą potrzeby mieszkańców. A trzeba je przewidzieć. W zbyt wielu przypadkach jest tak, że nowy dom nie spełnia oczekiwań właścicieli, którzy dopiero po wprowadzeniu się do niego zaczęli dostrzegać powazne mankamenty (powiedzenie, że pierwszy dom buduje się dla wroga dość często okazuje się prawdziwe). Obecnie panuje na przykład moda na budowanie takich domów, w których parter zajmuje wielki salon, holl, pokaźnych rozmiarów otwarta kuchnia, łazienka i spiżarnia, a wszystkie sypialnie są na poddaszu, do którego w dodatku prowadzą strome schody. Jak młodzi dziś gospodarze, gdy przybędzie im lat, będą dostawać się na poddasze? Na szczęście na wsi mija już moda na budowanie wielkich domów, w których przewiduje się mieszkania dla dorosłych dzieci i wnuków. Życie pokazało bowiem, że młodzi ludzie szybko dzisiaj idą na swoje, a rodzice zostają w wielkiej chałupie, której utrzymanie kosztuje sporo chociażby z powodu wysokich kosztów jej ogrzewania.

Więcej dylematów mają do rozstrzygnięcia rolnicy-inwestorzy, którzy wybierają spośród gotowych projektów obiektów zagrodowych tworzących ich warsztat pracy, służących produkcji rolnej. Oni powinni przede wszystkim zwracać uwagę, czy obiekt spełnia warunki do stosowania założonej przez nich technologii produkcji. W przypadku produkcji zwierzęcej chodzi np. o chów z określonym systemem utrzymania – zupełnie inny budynek inwentarski trzeba wybrać dla systemu ściołowego, a zupełnie inny dla bezściołowego. Obydwa systemy utrzymania będą wymagały też innych obiektów towarzyszących.

Wielkość obiektów towarzyszących (ich kubaturę lub powierzchnię) określa się na podstawie dokładnych wyliczeń, które wynikają z wielkości produkcji roślinnej lub – w przypadku hodowli – rodzaju i obsady zwierząt. Zbiorniki na gnojowicę lub płyty obornikowe będą musiały pomieścić określoną ilość odchodów w określonym czasie, a silosy na kiszonki odpowiednią ilość paszy, która musi wystarczyć do karmienia zwierząt od zbiorów do zbiorów.

Wybierając projekt budynku gospodarczego również trzeba widzieć go od razu w dłuższej perspektywie (czy będzie możliwy do rozbudowy wraz z rozwojem wielkości produkcji) oraz w kontekście ewentualnej zmiany przeznaczenia obiektu w przypadku rezygnacji z dotychczasowego profilu działalności (np. wykorzystanie magazynu ziarna na warsztat mechaniczny). Dobrze też jest wybierać projekty takich obiektów zagrodowych, które będzie można w przyszłości rozbudowywać na zasadzie dostawiania do nich kolejnych „modułów”.

Adaptacja projektów

Każdy, kto wykonuje projekty gotowe (typowe) i wystawia je na sprzedaż zakłada z góry, że muszą być one adaptowane do warunków miejscowych (taki jest wymóg prawa budowlanego). Tę pracę może wykonać każdy lokalny projektant z uprawnieniami. W przypadku budynków mieszkalnych nie powinna mu ona sprawić większych trudności. Może nie dać sobie jednak rady z budynkami gospodarczymi, szczególnie tymi, w których stosowane będą nietradycyjne technologie produkcji.

Najlepiej gotowe projekty rolniczych obiektów gospodarczych kupować w biurach lub pracowniach, w których powstały. Ich autorzy chętnie podejmują się zmian i przeróbek wychodząc naprzeciw oczekiwaniom inwestorów. Znają oni doskonale technologie różnych profili produkcji rolniczej i potrafią ustrzec inwestorów przed błędami, które mogą tworzyć poważne problemy zarówno w czasie budowy jak i użytkowania obiektów. Adoptują też projekty do warunków miejscowych, a także prowadzą nadzory projektanckie w całym okresie budowy.