Każdy ma zwykle swoją koncepcję rozmieszczenia budynków i budowli w zagrodzie. Uzależniona jest ona od wielkości, kształtu i położenia działki. Decydujący wpływ na rozplanowanie zagrody i rozmieszczenie budynków wywierają przede wszystkim czynniki funkcjonalno-użytkowe. Jednak o usytuowaniu obiektów zagrody w określonych odległościach względem siebie decyduje prawo.

Budynków na działce nie można więc rozmieszczać w całkowicie dowolny sposób. Podstawowym ograniczeniem jest zachowanie wymaganych odległości między nimi.

Budynki mieszkalne

Usytuowanie budynku mieszkalnego (domu) na działce określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zmienione w 2004 roku). Zasadą opisaną w nim jest, aby budynek mieszkalny był wznoszony poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości, do których zalicza się szkodliwe promieniowanie i oddziaływanie pól magnetycznych, hałas i drgania, zanieczyszczenie powietrza, gruntu i wód, powodzie i zalewanie wodami opadowymi, osuwanie gruntu, lawiny skalne i śnieżne oraz szkody spowodowane działalnością górniczą. Odrębne przepisy dopuszczają wznoszenie budynków w takich strefach, jednak pod warunkiem zastosowania środków technicznych zwiększających ich odporność na wymienione wyżej zagrożenia i uciążliwości.

Budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką w odległości nie mniejszej niż:

- 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy

- 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy.

Dopuszcza się usytuowanie ściany budynku w odległości 1,5 metra od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania, albo kiedy nie jest możliwe zachowanie wymaganej odległości ze względu na rozmiary działki. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury potwierdza obowiązującą wcześniej zasadę, która dopuszczała dostosowanie lokalizacji wznoszonego budynku do istniejącej lub planowanej zabudowy sąsiedniej działki. Można więc na przykład wybudować ścianę bez otworów okiennych i drzwiowych w granicy działki, jeśli na działce sąsiedniej stoi budynek, którego ściana – też bez otworów drzwiowych i okien – dotyka tej samej granicy. Taką zasadę „symetrii” stosują zwykle organy administracji wydające pozwolenia na budowę.

Jak mierzyć ?

Odległość budynku od granicy działki mierzy się od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego w ścianie (jeśli ściana nie ma otworów okiennych i drzwiowych, to początkowym punktem pomiaru jest krawędź połaci dachowej zwróconej w kierunku granicy). Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki o więcej niż 80 cm, natomiast balkony, schody zewnętrzne, tarasy czy rampy nie więcej niż o 1,3 metra.

Budynki gospodarcze i inne obiekty zagrody

Budynek inwentarski, budynek gospodarczy ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi nie może być sytuowany w odległości mniejszej niż 8 metrów od ściany istniejącego budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego albo budynku użyteczności publicznej, dla których wydano decyzje o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce. Nie ogranicza się odległości między rolniczymi budynkami produkcyjnymi, a budowlami związanymi z nimi technologicznie np. płyty obornikowej od obory czy silosu paszowego od chlewni. Niekiedy podobne ograniczenia mogą wynikać ze szczegółowych regulacji dotyczących ochrony środowiska czy przeciwpożarowej.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 roku określa warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.

W przypadku zabudowy swojej zagrody rolnik nie może postępować dowolnie. Przede wszystkim musi ją tak zaplanować, aby zapewnić dojazdy i dojścia do wszystkich budowli i urządzeń. Przepisy nakazują, aby szerokość zorganizowanych ciągów dojazdowych do budowli rolniczych miała nie mniej niż 3 metry. Stanowiska postojowe oraz dojazdy powinny posiadać utwardzoną nawierzchnię i zapewniony odpływ wód opadowych.

Zbiorniki na gnojowicę

Rolnicy prowadzący hodowlę muszą wybudować w swojej zagrodzie zbiorniki na płynne odchody zwierzęce . Przykryte zbiorniki posiadają otwory wejściowe i wentylacyjne i od nich mierzy się wymagane odległości zbiorników od innych obiektów. Wynoszą one:

- 15 m od okien i drzwi budynków stojących na działce sąsiedniej przeznaczonych na pobyt ludzi

- 15 m od magazynów środków spożywczych oraz przetwórni rolno-spożywczych

- 4 m od granicy działki sąsiedniej

- 5 m od budynków magazynowych

- 5 m od silosów na zboża i pasze

- 5 m od silosów na kiszonki

Większe odległości należy zachować w przypadku otwartych zbiorników na gnojowicę o pojemności do 200 metrów sześciennych:

- 30 m od otworów okiennych i drzwiowych budynków przeznaczonych na pobyt ludzi

- 50 m od magazynów środków spożywczych i budynków przetwórstwa rolno-spożywczego

- 10 m od magazynów pasz i ziarna

-10 m od silosów na kiszonki

- 5 m od silosów na zboże i pasze

- 4 m od granicy działki sąsiedniej

Lokalizacje zbiorników na gnojowicę o pojemności większej niż 200 metrów sześciennych uzgadniać trzeba z wojewódzkim inspektorem sanitarnym.

Silosy na zboże i paszę

Ważnymi obiektami rolniczej zagrody są silosy na zboża i pasze. Odległość silosów na zboże i pasze o pojemności większej niż 100 ton powinna wynosić co najmniej:
- 15 m od otworów okiennych i drzwiowych budynków przeznaczonych na pobyt ludzi i od budynków inwentarskich

- 8 m od innych budynków zagrody

- 15 m od składu węgla

- 15 m od biogazowi

- 5 m od granicy działki sąsiedniej

Studnie

Wymagane odległości sytuowania studni od innych obiektów zagrody mają przede wszystkim na celu ochronę zdrowia ludzi oraz zwierząt i wynoszą:

- 70 m od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt oraz od najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej

- 30 m od najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej

- 15 m od budynków inwentarskich i związanych z nimi szczelnych silosów, zbiorników nieczystości i kompostu

- 7,5 m od osi rowu przydrożnego

- 5 m od granicy działki

Dopuszcza się sytuowanie studni wspólnej na granicy dwóch działek, jednak dla takiej studni też muszą być zachowane pozostałe wymagane odległości.

Inne zasady

Urządzanie zagrody należy rozpocząć od wydzielenia części gospodarczej podwórza od części mieszkalnej. Lokalizacja budynku mieszkalnego w stosunku do obiektów gospodarczych musi być zgodna z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu. Budynki gospodarcze, uciążliwe dla otoczenia ze względu na ulatniające się z nich substancje odorowe sytuuje się po stronie zawietrznej względem budynku mieszkalnego. Wskazane jest odizolowanie ich pasem zieleni - drzew i krzewów. W części gospodarczej podwórza mogą znajdować się wybiegi dla zwierząt, utwardzony plac pod maszyny i narzędzia oraz odrębne pojemniki na śmieci, odpady organiczne, popiół, żużel itp. W miarę możliwości powierzchnia podwórza powinna być utwardzona, a wody opadowe odprowadzane lokalną kanalizacją deszczową, bądź wykorzystując naturalny spadek terenu do otwartych rowów.

Planując rozmieszczenie budynków w zagrodzie oraz budowę domu rolnik musi uwzględnić wszystkie przewidziane prawem odległości między nimi. To podstawowy warunek uzyskania pozwolenia na budowę. Ważne też, aby w trakcie budowy poszczególnych obiektów zadbać o zachowanie tych odległości. Inaczej inwestor narazi się na przykre konsekwencje. Sąsiedzi lub inne zainteresowane osoby będą mieli podstawę do domagania się uchylenia pozwolenia na budowę, a organ administracji może nie wydać pozwolenia na użytkowanie budynku - może także wydać decyzję o jego rozbiórce.

Przepisy dotyczące rozmieszczenia budynków i budowli w zagrodzie można znaleźć w rozporządzeniach zamieszczonych w dziale portalu „Doradca prawny” (rozdział „akty prawne") – menu z lewej strony.