Mleko bezpośrednio po wydojeniu należy schładzać i przechowywać w czystym, specjalnie do tego celu wydzielonym pomieszczeniu, w którym znajduje się zbiornik wraz aparaturą schładzającą.

Przechowalnia mleka może być odrębnym budynkiem - w przypadku, gdy w jednej zagrodzie obsługuje kilka obiektów dla krów mlecznych – lub pomieszczeniem specjalnie wydzielonym we wnętrzu budynku inwentarskiego. W systemie organizacji produkcji mleka w gospodarstwie znajduje się ona na końcu cyklu technologicznego.

Lokalizacja

Najlepiej, aby przechowalnia mleka znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie hali udojowej, co nie zawsze jest możliwe w budynkach adoptowanych na obory lub w  oborach modernizowanych, zbudowanych przed laty w zwartej zabudowie zagrody. W takich przypadkach – jeśli pozwala na to miejsce na działce – przechowalnia jest „dostawiana” do istniejącego budynku jako jego przybudówka (np. od strony ściany szczytowej lub ściany bocznej).

Podstawowe kryteria, którymi powinien kierować się rolnik decydując o lokalizacji przechowalni to:

• funkcjonalne powiązanie z dojarnią
• zapewnienie najkrótszej drogi mleka z dojarni do zbiornika (najkrótszy rurociąg mleczny)
• jak najkrótsza droga ze hali udojowej do pomieszczeń przechowalni
• zapewnienie dogodnego dojazdu (podjazdu) dla cystern odbierających mleko

Przechowalnia nie powinna mieć bezpośredniego połączenia z halą obory z powodów higienicznych (nie mogą mieć do niej dostępu żadne zwierzęta). Pomieszczenie to musi też mieć dobrą wentylację (grawitacyjną lub mechaniczną) – nie może być zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie płyty obornikowej, zbiornika na gnojowicę i silosu na kiszonki.

Sposób usytuowania pomieszczenia przechowalni mleka zależy od technologicznego rozplanowania poszczególnych obszarów systemu utrzymania krów mlecznych (żywieniowy, wypoczynkowy, spacerowy). Ze względu na sprawność działania instalacji transportującej mleko do schładzalnika, działającej na zasadzie podciśnienia, przechowalnia zlokalizowana może być w połowie długości obory, bądź też od strony jej czoła.


Przykład przechowalni mleka zbudowanej w szczycie obory. Z dojarnią łączy ją wewnętrzny korytarz. Fot. Redakcja

Budowa

Ściany i dach przechowalni mleka powinny mieć dobrą termoizolację, która w okresie letnim nie dopuści do nadmiernego nagrzewania się wnętrza (nagrzane wnętrza będą powodować intensywniejszą pracę aparatury schładzającej oraz przyspieszą rozwój bakterii i pleśni). W okresie zimowym uchroni ściany przed wykraplaniem się na nich pary wodnej i przemarzaniem. Jeśli pomieszczenia przechowalni są integralną częścią obory, to ich ściany działowe też powinny mieć odpowiednią termoizolację.

Najlepiej, aby główne pomieszczenie przechowalni było wysokie (w perspektywie może trzeba będzie wymienić zbiornik na większy) i posiadało szerokie wrota otwierające się na zewnątrz, które też powinny być ocieplone. Dobrze, aby posiadały zamykany otwór (30 x 30 cm), przez który można wprowadzać wąż cysterny odbierającej mleko (nie trzeba wtedy otwierać całych drzwi w czasie odbioru).

Maszynownia, przylegająca do głównego pomieszczenia przechowalni (tego ze zbiornikiem) może mieć ścianę zewnętrzną ażurową, przysłanianą w razie potrzeby. Pracujące agregaty nie będą wówczas nagrzewać ściany pomieszczenia ze zbiornikiem mleka, a same urządzenia będą lepiej chłodzone.

Wielkość głównego pomieszczenia przechowalni zależy przede wszystkim od gabarytów i modelu zbiornika na mleko (schładzalnika). Powinno ono mieć taką powierzchnię, która zapewni swobodny dostęp obsługi do zbiornika z każdej strony.


Szerokie ocieplone wrota (drzwi) otwierające się na zewnątrz umożliwiają łatwą wymianę wielkogabarytowych urządzeń (zbiornika). Wrota z szybami pełnią jednocześnie funkcję okna. Fot. redakcja

Przechowalnia mleka, w zależności od wielkości produkcji mleka (wielkości stada krów) i od zakresu wykonywanych na fermie operacji, może składać się z kilku odrębnych pomieszczeń: na zbiornik, na agregaty chłodnicze, węzła sanitarnego i dyżurki z miejscem na komputer. Można je zaprojektować i zbudować zgodnie z potrzebami rolnika. Niektóre pomieszczenia przechowalni tj. pomieszczenia na agregaty chłodnicze, chłodnia, zmywalnia i maszynownia muszą spełniać odrębne, specjalne wymagania techniczne.

W pomieszczeniu przechowalni należy unikać budowania schodów i stopni. Drzwi oddzielające przechowalnię mleka od innych pomieszczeń obory powinny być szczelne. Po ich zewnętrznej stronie można zaplanować wykonanie zagłębienia w podłodze na płynne środki dezynfekcyjne, w których obsługa, przed wejściem do środka, będzie odkażać buty ubrudzone podczas obsługi krów.

Instalacja wodna w przechowalni mleka powinna być wykonana w otulinie termicznej jako podtynkowa.

Wnętrze

Zalecany rozkład głównego pomieszczenia na mleko (odległości minimalne):

• wolna przestrzeń między zbiornikiem a ścianą - 0,60 m
• wolna przestrzeń między zbiornikiem a sufitem - 1,00 m 
• odległość pomiędzy końcówką rury przy zbiorniku a ścianą - 1,20 m
• odległość pomiędzy końcówką rury przy zbiorniku a drzwiami - 1,60 m

Zbiornik na mleko nie może stać bezpośrednio na podłodze - pomiędzy nim a podłogą musi znajdować się wolna przestrzeń

W głównym pomieszczeniu przechowalni musi być zachowana czystość - ściany i podłogi powinny być łatwo zmywalne i odporne na działanie kwasów. Najlepiej wyłożyć je płytkami ceramicznymi (min. wysokość: 1,50 m od podłogi) z fugą antybakteryjną, wodoszczelną i kwasoodporną. W pomieszczeniu tym nie można przechowywać elementów aparatury udojowej i myć ich. Musi być też zapewnione źródło zimnej i ciepłej wody potrzebnej do mycia zbiornika (schładzalnika) oraz ścian i podłóg, a także zamontowana umywalka dla obsługi.


Wnętrze głównego pomieszczenia przechowalni zostało tak wykonane, aby można było w nim utrzymać idealną czystość. Wokół zbiornika jest dużo miejsca dla obsługi. Fot. Redakcja

Płytki ceramiczne na podłodze można zastąpić bezspoinową cienkowarstwową posadzką z żywicy akrylowej, żywicy epoksydowej lub poliuretanu – z dodatkiem odpowiedniego kruszywa kwarcowego umożliwi uzyskanie wymaganego poziomu antypoślizgu. Te same masy posadzkowe można wykorzystać też do ułożenia na ścianach (już bez kruszywa kwarcowego). Stworzą one gładką bezspoinową powierzchnię, odporną na wilgoć i środki chemiczne, łatwą do mycia. Nakłada się ją na ściany wałkiem, gładką pacą lub przez natrysk. Nie warto wykonywać tynków cementowo wapiennych i malować ich farbami, bowiem szybko będą ulegać degradacji i trzeba je będzie często naprawiać.

Podłoga powinna mieć spadek 1 - 2 % w kierunku kratki ściekowej umieszczonej na środku pomieszczenia.

Okna w przechowalni powinny być podwójnie szklone co zabezpieczy je przed skraplaniem się na nich pary wodnej, a ich minimalna powierzchnia to 1/15 powierzchni podłogi. Wielu inwestorów zamawia do przechowalni wrota (drzwi) z dużymi podwójnymi szybami, które – zamiast okien wbudowanych w ścianach – dostarczają do przechowalni światło dzienne.