Koń jest zwierzęciem dużym, ale delikatnym. Dlatego zapewnienie mu odpowiednich warunków do życia nie jest sprawą prostą. Od architekta przygotowującego projekt stajni wymaga się więc dużej wiedzy na temat potrzeb bytowych i zwyczajów różnych rodzajów koni, a także wymagań stawianych hodowcom. Można wyróżnić trzy sposoby utrzymania tych zwierząt w stajniach:

• w boksach (boksy zewnętrzne lub wewnętrzne)
• na stanowiskach ( hodowcy coraz częściej przebudowują je na boksy)
• w biegalniach

i dodatkowo: system wolnowybiegowy

Specjaliści uważają, że konie, szczególnie młode, najlepiej czują się w biegalniach, które pozwalają na większą swobodę ruchu, stwarzając korzystne warunki dla ich rozwoju fizycznego i psychicznego. Ten sposób utrzymania w Polsce – zupełnie niesłusznie - stosuje się jednak rzadko.

W niedużych gospodarstwach przeważają systemy stanowiskowe – w przypadku większych hodowli trzyma się konie w boksach. Generalna zasada jest taka: budynki stajni, a tym samym systemy utrzymania, powinny być dopasowane do rodzaju koni, które chcemy hodować. Na przykład konik polski czy hucuł przez cały rok najlepiej będą się czuły na wybiegu z wybudowaną niedużą wiatą, pod którą mogą schronić się przed deszczem i słońcem, zjeść posiłek i napić się wody. Konie pełnej krwi, biorące udział w wyścigach, muszą mieć w boksach wręcz „cieplarniane” warunki.

Najważniejszy w stajni jest mikroklimat: czyste powietrze, dobre oświetlenie, odpowiednia temperatura i niewysoka wilgotność. Budynek musi mieć więc sporą ilość okien, otwory wentylacyjne nawiewne i wywiewne. Powierzchnia przeszkleń okiennych w stosunku do powierzchni podłogi powinna wynosić 1 : 10 lub 1 : 15. Jeśli otwory wentylacyjne i okienne nie zapewniają utrzymania pożądanego mikroklimatu ( bez przeciągów), to potrzebna będzie wentylacja mechaniczna.

Równie ważna jest powierzchnia bytowa, jaką zapewnimy każdemu zwierzęciu – jej minimalne wartości w systemie stanowiskowym uzależnione są od wzrostu konia. Stanowiska dla koni do 147 cm w kłębie powinny mieć wymiary 2,1 x 1,6 m, a dla koni wyższych 3,1 x 1,8 m. Minimalna powierzchnia boksu dla dorosłego konia to 9 metrów kwadratowych, a dla klaczy ze źrebiętami 12 metrów kwadratowych. Na dorosłego konia w biegalni powinno przypadać co najmniej 10 metrów kwadratowych powierzchni, a dla klaczy ze źrebięciem – 15.

Budynki stajni wolnostojących mają zazwyczaj ładne bryły architektoniczne – zawsze były oznaką prestiżu właścicieli. Konstrukcje tych budynków powinny umożliwiać zapewnienie wymaganych parametrów mikroklimatu w ich wnętrzach. Ściany i dachy powinny być zaizolowane termicznie, co zimą zmniejszy ubytki ciepła, a latem nie pozwoli na nadmierne nagrzewanie się pomieszczeń. Czasem, zamiast ocieplenia dachu, stosuje się ocieplone stropy podwieszone, ale zmniejszają one kubaturę budynku i wtedy trzeba zapewnić szybszą wymianę powietrza.

Wiele gospodarstw w Polsce, prowadząc wielokierunkową produkcję, wydziela pojedyncze stanowiska dla koni (lub jednego konia) w budynkach inwentarskich. Przepisy nie zabraniają tego, ale należy pomieszczenia dla koni ( konia ) oddzielić pełną ścianą od pomieszczeń przeznaczonych dla innych zwierząt.

Podłogi w stajni nie mogą być śliskie - powinny być wytrzymałe na działanie czynników mechanicznych i chemicznych oraz łatwe do czyszczenia. Mogą być wykonane z betonu, kostki, asfaltu a nawet z płynnej gumy – ważne, aby był to materiał odporny na przesiąkanie wody, bez dziur i zagłębień. Odpływ wody ściekowej ułatwiają posadzki profilowane lub wyżłobione. Spadek podłogi powinien wynosić 1 – 2 % , co umożliwi odprowadzanie ścieków do otwartego kanału, który nie może być zbyt głęboki i musi mieć łagodne brzegi eliminujące możliwość skręcenia nogi przez konia.

Korytarz w stajni powinien mieć około 3 metrów szerokości, a pełne i odporne na uderzenia ściany działowe boksów ponad 1,5 metra wysokości. Wysokość tych ścian przedłuża się o 50 – 70 centymetrów ścianą ażurową z wytrzymałych prętów. Okna w bocznych ścianach stajni umieszcza się wysoko – nie niżej niż 1,2 metra od podłogi. Powinny być one zabezpieczone dodatkowo metalowymi prętami. Trzeba też zadbać o to, aby we wnętrzach stajni nie było żadnych ostrych krawędzi czy śrub wystających ze ścian, ponieważ mogą one być przyczyną poważnych urazów konia.

Mikroklimat i budynek stajni - otwórz

To tylko niewielka część wiedzy, jaką powinien mieć architekt i wykonawca budowlany stajni. Więcej informacji znajdziecie Państwo w specjalnym poradniku, który otworzycie klikając w poniższy lik:

Systemy utrzymania koni – otwórz poradnik -  pobierz

pobierz Adobe Acrobat